تاسیس کرسی شیعه شناسی در دانشگاههای آلمان

تاسیس کرسی شیعه شناسی در دانشگاههای آلمان

 با توجه به فقدان کرسی‌های شیعه‌شناسی در کشور آلمان و منطقه آلمان‌زبان ضرروت تاسیس آن در دانشگاهای این کشور احساس می‌شد. بر این اساسپس از پیگیرهای چند ساله و انجام مذاکرات طولانی با دو دانشگاه فرانکفورت و مونستر، بستر لازم جهت تأسیس کرسی مطالعات شیعی با محوریت شیعه دردانشگاه مونستر و نیز کرسی حافظ در دانشگاه فرانکفورت فراهم گردید.

بر اساس توافقات به عمل آمده میان دو طرف در چارچوب قرارداد منعقده سه ساله ، در گام نخست، دانشگاه مونستراقدام به ایجاد یک کرسی موقت برای یک استاد مدعو ایرانی جهت تعلیم و معرفی فرهنگ و تمدن شیعی و ایرانی خواهد نمود.

هزینه سالانه این کرسی 80 هزار یورو در سال برآورد شده است .

این کرسی از آغاز ژانویه سال 2015 تا پایان سال 2017 به فعالیت خود ادامه خواهد داد و پس از آن، امکان تمدید قرارداد برای مدت دو سال با توافق طرفین وجود دارد.

لازم به ذکر است این کرسی، نخستین کرسی است که به طور رسمی، موظف به معرفی فرهنگ شیعی می‌باشد. به زعم صاحب‌نظران، این موضوع، واقعه‌ای بسیار مهم در تاریخ تبادلات فرهنگ ایرانی ـ شیعی با منطقه آلمانی‌زبان به حساب می‌آید.

صرف‌نظر از اولین تبادلات علمی میان اروپا و اسلام که به روزگار تصرف بخش‌هایی از امپراطوری روم شرقی بازمی‌گردد، نخستین بار در اواخر قرن 18 میلادی، اولین کرسی شرق‌شناسی در پاریس تأسیس شد. انجمن شرق‌شناسی آلمان نیز در میانه قرن 19 و در سال 1845 میلادی تأسیس شد. در تمام این روزگاران، دو نکته در معرفی اسلام در اروپا قابل مشاهده است؛ نخست معرفی اسلام توسط نمایندگان تمدن اروپایی و دوم معرفی اسلام توسط برادران اهل سنت. یعنی از یک سو خود اروپاییان به طور غیرعلمی و سپس در دانشگاه‌ها به طور آکادمیک به معرفی درک خویش از اسلام پرداختند و از سوی دیگر، اروپا از زمان عمر بن خطاب تا فروپاشی امپراطوری عثمانی، همیشه با اسلام سنی مواجه بوده؛ با آن جنگیده، از آن شکست خورده، بر آن پیروز شده و به هر حال تصویری از اسلام در خلال این جنگ‌ها به دست آورده است.
نبود هیچگونه جایگاه و یا کرسی رسمی‌شیعه‌شناسی در اروپا، بیانگر این مطلب است که شیعیان در معرفی اندیشه خویش، سالیانی طولانی است که هیچ امکان و فضایی ندارند و شاید کمترین شناخت از شیعه در این جامعه وجود داشته باشد، بنابراین راه‌اندازی این کرسی مطالعات شیعی با محوریت ایران به عنوان اولین گام، از اهمیت فراوانی برخوردار است که زمینه‌ساز گام‌های بعدی برای معرفی صحیح شیعه در جامعه آلمانی‌زبان است.

در سال‌های گذشته، برخی کشورهای مختلف اسلامی ، در تأسیس کرسی‌های اسلامی در دانشگاه‌های منطقه آلمانی‌زبان بسیار کوشیده و در نقاط مختلف، چنین موقعیت‌هایی را ایجاد کرده‌اند. همچنین دولت آلمان از سال 2007 به طور غیررسمی و از سال 2010 رسماً به تأسیس کرسی‌های الهیات اسلامی در پنج شهر آلمان اقدام کرده است. در حال حاضر در این مؤسسات در مجموع حدود یک هزار دانشجو در مقاطع مختلف مشغول تحصیل و حدود 70 استاد، دانشجوی فوق دکتری و دکتری در حال کار هستند. از این میان البته تنها دو یا سه نفر شیعه هستند که در یکی دو مورد، این انتساب بیشتر نوعی سنت خانوادگی و نه دغدغه یا تعلق فکری است.

 پس از درک ضرورت و فوریت تأسیس کرسی‌های مطالعات شیعی، اقدامات لازم برای انجام  مذاکراتی طولانی با دو دانشگاه فرانکفورت و مونستر آغاز گردید. پس از گذشت یک سال، این مذاکرات با دانشگاه فرانکفورت به نتیجه رسید و در گام نخست، این دانشگاه اقدام به ایجاد یک کرسی موقت برای یک استاد مدعو برای تعلیم و معرفی فرهنگ و تمدن شیعی و ایرانی تحت عنوان کرسی حافظ، کرد.

برای احراز این کرسی، چهارده نفر از اساتید داوطلب از کشورهای مختلف اقدام کردند که پس از بررسی‌های لازم، کمیته انتخاب، به یک مجموعه پنج نفری از افراد حایز صلاحیت رسید و پس از یک مصاحبه حضوری، پروفسور رضا پورجوادی را برای احراز این کرسی انتخاب کرد.

پورجوادی در ایران، کانادا و آلمان تحصیل کرده صاحب دو تألیف در انتشارات بریل و بیش از 30 مقاله در مجلات معتبر بین‌المللی است. تخصص پورجوادی، کلام، فلسفه و عرفان شیعه در دوره صفویه، است.